AYTK Bültenine Kadıköy Kooperatifi

Anadolu'da Yaşam Tüketim Kooperatifi Bülteni İçin Hazırlanan Yazı - Aralık 2018

Kadıköy'de başka bir tüketim mümkün!

Kadıköy Kooperatifi'nden haberiniz var mı? Kooperatif, çalışmalarına 2014 yılında başladı, 2016'da resmi olarak tüketim kooperatifi haline geldi ve Caferağa mahallesinde dükkanını açtı. Çalışmalarını aslen ilçe temelinde yürüten Kadıköy Kooperatifi, kentteki diğer kooperatiflerle ve toplumsal hareketlerle de yoğun dayanışma içinde: Kendini ülke ve dünya çapındaki gıda ağlarının, hareketlerinin parçası olarak görüyor.

Kooperatifin hedefi ne?

Günümüzde tek tek tüketiciler olarak "sağlıklı" gıda peşinde koşmamız mümkün, ancak bu, olsa olsa geçici bir çözüm sunuyor. Sağlıklı beslenme isteğimizin karşısına temel engel olarak gıda şirketlerinin dikildiğini görüyoruz. Hükümetler de bu şirketlerin egemenliğini destekleyecek politikalar güdüyor. Bu açıdan, bizlerin de şirketlerden ve devletten bağımsız, kolektif yapılar kurmak dışında pek bir imkânımız yok. Bu anlamda Kadıköy Kooperatifi de, diğer kooperatifler gibi, üyelerinin ihtiyaçlarına somut çözümler bulan bir dayanışma ağı. Amacı, kooperatif üyelerinin sosyal ve iktisadi yaşam pratiklerini güçlendirmek, yalnızlık hissini aşmak, bireysel gibi görünen sorunlarımıza kolektif çözümler bulmak.

Kadıköy Kooperatifi bu amaçlar için yoluna devam ediyor...

Kooperatif nasıl kuruldu?

Kadıköy Kooperatifi fikrinin temelleri, Gezi direnişi sonrasında oluşan park ve mahalle dayanışmaları dönemine kadar geri gidiyor. Ama dayanışmaların zamanla zayıflaması sonucunda, kooperatif çalışması bağımsız bir hale geldi. İlk olarak Caferağa Dayanışması içerisinde bir "Organik Pazar" çalışması yapılmış, ardından diğer mahalle ve park dayanışmaları ile bu konuda iletişime geçilmiş ve de bir Kooperatif Çalışma Grubu oluşmuştu. Grup bir kooperatif modeli üzerine çalışırken, genel prensipleri belirlemek için bir çalıştay düzenledi. Şubat 2014'teki çalıştay sonucu bir Kooperatif Model Taslağı oluştu. Elbette, bu süreçte Anadolu'da Yaşam gibi kooperatifler zengin bir deneyim aktarımı yaptı, dayanışma gösterdi.

Kooperatifin ilk somut adımı 2015 yılı başında atıldı: "Kadıköy Tüketim Kooperatifi Girişimi" olarak çeşitli küçük üreticilerden ürün siparişi verildi. İlk ürün paketi için 50 kişiden alınan siparişler, şenlikli bir etkinlikle dağıtıldı. Birinci paketin ardından, ikinci paket 100, üçüncü paket 200, dördüncü paket 300 ve beşinci paket 350 kişiye ulaştı. Artan ilgi sonucunda kooperatifin resmi bir yapıya kavuşmasına karar verildi. Ağustos 2016'da tutulan kooperatif dükkanı, 6 Kasım'da çalışmaya başladı.

Günümüzde Kooperatif dükkanı gönüllülerin emeğiyle işliyor. Nöbet esaslı açılıp kapanan mekanda ürün satışı yapılıyor. Hafta içi akşam saatleri, hafta sonu gün boyu açık olan dükkana, ülkenin çok farklı noktalarından zeytinyağından bala, yumurtadan tekstile çeşitli ürünler geliyor: Ayrıca gelecek süreç için doğal temizlik ürünleri gibi gıda dışı ürünler de kooperatifin gündeminde.

Kooperatifin ilkeleri neler?

Kadıköy Kooperatifi faaliyetlerini bir dizi çalıştayda geliştirdiği şu ilkelerle yürütüyor:

• Küçük üreticiyle aracısız çalışmak: Tüketim ürünlerini, küçük üretim yapan, kooperatiflerde örgütlenmiş veya örgütlenmeye çalışan üreticilerden, aracısız alıyor. Bu bağlamda kooperatif sadece işin tüketim boyutuna odaklanmıyor, ekolojik tarım pratiklerini de gündemine alıyor.
• Üretim ve tüketim üzerinde karşılıklı inisiyatif: Üretim ve tüketim süreçlerini bağlamak için, üretici ve tüketicilerin diyalog kurmasını hedefliyor. Buradaki amaç, üreticinin neyi nasıl üreteceğine, giderek tüketicilerle beraber karar vermesi.
• Kolektif çalışma ve paylaşım: Kooperatif, tüm karar süreçlerinin şeffaf ve katılımcı bir çerçevede işlemesini hedefliyor: Gönüllülerin sürece eşit bir şekilde katılabilmesi için eğitimler düzenliyor.
• Ekolojik - toplumsal ilişkiler: Üretim ve tüketim ilişkilerinde toplumsal faydayı esas alıyor, doğa ile dost bir yaşamı destekliyor. Emeği ve doğayı savunuyor.
• Toplumsal dayanışma: Çeşitli kooperatifler ve topluluklar ile beraber çalışmayı, kooperatifçiliği yaygınlaştırmayı amaçlıyor. Önceliği farklı toplumsal kesimlerle dayanışma olduğu için, kâr amacı gütmüyor, kâr payı dağıtmıyor.

Kooperatif nasıl işliyor?

Kadıköy Kooperatifi, çalışmalarını sistemli biçimde yürütmek için mekanizmalar geliştirdi. Bu amaçla haftalık ve aylık düzenli toplantılar yapıyor, bir dizi çalışma birimi bulunuyor.

Kooperatife katılmak isteyen bir gönüllü, öncelikle Kadıköy Kooperatifi Kendini Anlatıyor toplantısına geliyor, ardından da bir eğitime katılıyor. Bunun üzerine kooperatifin haftalık toplantılarına katılmaya başlıyor. Temel pratik işlerin konuşulduğu bu toplantılar, tüm ortaklar ve gönüllülere açık. Ayrıca kooperatif belli konuları daha ayrıntılı tartışmak için ayda bir çalıştay da düzenliyor.

Her gönüllü arkadaşın kooperatifin bir biriminde aktif olarak yer alması bekleniyor. Yabancılaşma olmaması için de, kişiler belli sürelerle birimler arasında görev değiştiriyor. Örneğin İletişim Birimi, kooperatifin gönüllülerle düzenli iletişimini sağlıyor. Ayrıca kooperatifin etkinliklerini sosyal medyada paylaşıyor. Örgütlenme ve Kurumsal İlişkiler Birimi benzer faaliyet yürüten kooperatiflerle, gıda topluluklarıyla ilişkiler kuruyor, ortak faaliyet kanallarını araştırıyor. Kooperatife yeni katılacak bireyler için aylık toplantılar düzenliyor. Eğitim Birimi, kooperatifin çalışma biçimini ve ilkelerini yeni katılımcılara aktarıyor, yeni katılımcılar için aylık "genel ortak eğitimi" çalışmasını yapıyor. Gıda Ürünleri Birimi ve Gıda Dışı Ürünler Birimleri, ürünlerin temin edilmesi, üreticilerle bağlantı kurulması ve üretici ziyaretlerinin düzenlenmesinden sorumlu. Koordinasyon birimi aslen iş takibi süreçlerine odaklanırken, Mali Birim finansal süreçleri yönetiyor. Arşiv Birimi ise kooperatifin ürettiği belgeleri depoluyor ve takip ediyor.

Başka bir tüketim mümkün: İyi ki kooperatifler var, iyi ki dayanışma var!

Kadıköy Kooperatifi adres: Hacı Ahmet Bey Sokak No:1 Caferağa/Kadıköy Istanbul.