Sık Sorulan Sorular (SSS)

Ekolojik tarımı, yerli üretimi savunan referanslı üreticilerle çalışmaya dikkat ediyoruz. Ancak, ister referanslı olsun ister olmasın bizimle iletişime geçen her üreticiye 'Ürün ve Üretici Bilgi Formu' gönderiyoruz. Bu formlarda ürün teminine ilişkin sorulardan, üretimin yapıldığı arazinin koşullarına, çalışma koşullarından, çalışanların sigortalı olup olmadıklarına, gelir yönetimini kimin yaptığına, kadın ve çocuk emeği sömürüsünün olup olmadığına yönelik sorular soruyoruz. Üretim sürecine dair ise sulama, gübreleme, yabani ot ayrıştırması yöntemlerini, hammaddenin nereden temin edildiğini, ürünlerin nasıl depolandığını, ürünün hangi aylarda tüketime hazır olduğunu ve tüketim süresi ile saklama koşulları gibi sorularımızı soruyoruz. Üretici tercihlerimizde ise dayanışmaya önem veriyoruz. Önceliğimiz kadın üreticiler, örgütlü üretim yapanlar (kooperatifler, dernekler, sendikalar, vakıflar, inisiyatifler, kolektifler), bizim gibi örgütlü tüketici grupları ile dayanışma gösterenler, dezavantajlı gruplar (LGBTİ+, güvencesizler, göçmenler, direnişteki gruplar), tekil ve geçimlik üretim yapan küçük üreticiler olarak sıralıyoruz.

Birinci önceliğimiz üreticilerimizle karşılıklı güven. Üreticilerimizi ziyaret edip ürünleri gözleme şansımız oluyor. Aynı zamanda da beraber çalıştığımız, danıştığımız çiftçilere yeni ürünler için de danışıyoruz. Çiftçilerin bilgi, birikim, deneyiminden faydalanıyor, kendimiz de gözlemliyoruz. Ayrıca ürünlerimize analiz yapmaya da başladık, hedefimiz dükkandaki tüm ürünler için yaptırabilmek.

Üretici ziyaretlerine başladık. Elimizden geldiğince ziyaret etmeye çalışıyoruz.

Ürünleri toplu olarak getirmek istediğimizde yasal bir yapı olmadığımız takdirde bazı sıkıntılarla karşılaşacağımız bilgisini edindik. Benzeri yasal sorunlar dükkan açmak istediğimizde de karşımıza çıkacaktı. Ayrıca gıda topluluğu niteliğinin de ötesine geçebilmek için sadece sağlıklı gıdaya erişimi değil toplumsal dayanışmayı da önemsiyorduk. Tüm bu etkenler çözüm olarak en uygun yapının kooperatif olduğunu düşündürttü. Bu sırada tarımda ve gıdada yaşanan krizler çeşitli başarılı örnekleriyle kooperatifçiliği bir alternatif olarak yeniden gündeme getirdi. Kadıköy Kooperatifi somut ve kurumsal bir deneyim haline gelmeden önce kooperatifçilik; kolektif çalışmayı ve dayanışmayı pekiştiren, güven ilişkilerini tesis eden, ortaklarının ve toplumun çıkarlarını koruyan bir örgütlenme modeli olarak bizleri gıda konusunda bir inisiyatifleşme içerisinde olmaya sevk etti. Diğer yandan tarım, gıda, ekoloji vb alanlarda kolektif işletme deneyimleri olarak tartışılır hale geldiğinde ilgimizi çekmeyi de başardı.

Toplantıları düzenli takip eden, dükkanda nöbet tutan, sorumluluk alan, kooperatif ilkelerini benimseyen vb ortaklığın en temel prensiplerini yerine getiren gönüllüler aramıza katıldıktan 6 ay sonra istekleri doğrultusunda kooperatifimize ortak olabiliyor.

Kadıköy Kooperatifi, sermaye birikim amaçlı değil gıda egemenliği mücadelesini yükseltme temeline dayanan bir işleyişe sahiptir. Var olan tüm gelir bu mücadele için gerekli masraflara sarf edilir. Hali hazırda gönüllülük esasına göre işleyen bir mekanizmaya sahibiz. Kooperatif dükkanında satış yapıyoruz. Buradan elde edilen gelir üretici ödemeleri, vergiler, dükkan masrafları olarak dağıtılıyor. Ürün fiyatı üzerine ayrıca %1'lik bir pay toplumsal dayanışma, %1'lik bir pay amortisman ve %1'lik bir pay kooperatif etkinlikleri için ekleniyor. Toplumsal dayanışma için biriken bedeli her 4 ayda bir toplumsal dayanışma ilkemize uyan gruplarla paylaşıyoruz.

Belirli asgari müştereklerimiz var. Toplantılarda birbirini dinlemeye ve anlamaya özen gösteriyoruz. Kadıköy Kooperatifi işleyişinin tüm aşamalarını ortak ve gönüllülerin konsensüs yöntemiyle aldıkları kararları ile yönetiyor. Anlaşmazlık, kısa vadede karar vermek zorunda olmadığımız, tartışmalı ve çok çeşitli konularda ortaya çıkabiliyor. Bunları gidermek amacıyla belirli aralıklarla çalıştaylar düzenliyoruz. Anlaşamadığımız konuları çalıştay gündeminde değerlendirmeye alıp karara bağlıyoruz. Ayrıca aramızda insani ilişkilerden olan rahatsızlıkları gidermek için serbest konuşmaya olanak sağlayan iki ayda bir pazar toplantıları düzenliyoruz.

Kooperatif kurmak için gerekli süre girişimin kendi dinamiklerine göre değişebilir. Öyle bir grup yan yana gelir ki on gün sonra kooperatif kurabilir. Ancak beraber çalışmak, beraber toplantılar yapmak, beraber ilkeler geliştirmek, bunlar önemli süreçler. Demokratik ve katılımcı mekanizmalar geliştirmek de. Bu nedenle 3 yıl fazla olabilir, ama bir süre beraber çalışmayı öğrenmekte fayda var.

Üreticisine bağlı olarak toplu alım yaptığınızda ya da üreticiye alım garantisi verdiğinizde fiyatlar düşüyor olabilir. Ancak biz üreticilerimizin bireylere satışlarda talep ettiği fiyatları bilmiyoruz. Bu nedenle bir karşılaştırma yapma imkanımız olmayabilir. Öte yandan Kadıköy Kooperatifine ortak yada gönüllü olanlar da ürünlerin üzerine konulan paylarla oluşturulan satış fiyatı üzerinden alım yapmaktadır. Herhangi bir farklı satış fiyatımız yoktur.

Yasal çerçeveye göre kooperatif işleyişinde kâr payı yıl sonunda elde edilen fazlanın ortaklara dağıtılması şeklinde oluyor. Buna karşın Kadıköy Kooperatifi, genel kurulunda ortaklara kâr payı dağıtmama ve elde edilecek fazlayı toplumsal dayanışmaya aktarma kararı aldı. Peki ürün neden üreticiden gelen bedele satılmıyor? Çünkü kooperatifin kendi masraflarını karşılamasının yanı sıra kooperatif çalışmalarının devam etmesi, amortisman masraflarının karşılanması ve toplumsal dayanışma için fon elde edilmesi üzerine belirli oranlar belirlenmiştir. Bu da kâr değildir.

Kooperatif kira ve mali müşavir hizmetleri üzerinden stopaj ödemektedir.

Üreticilerimizin, ürünlerini üzerine işletme numarası, üretim tarihi, son kullanma tarihi, üretim yeri gibi etiket mevzuatına uygun bilgileri içeren etiketlemeyi yaparak göndermesini sağlamaya çalışıyoruz. Eksik etiketleme yapan üreticilerimizi muhakkak arayıp ikaz ediyoruz. Etiketsiz ürün satışı yapamıyoruz.

Evet. Kooperatif dükkanımızdan dileyen herkes ürün satın alabilir. Perakende satışımız mevcuttur.

Kooperatife ilgi duyan üniversite öğrencilerine, kooperatifle ilgili tezi ya da araştırması olan lisans sonrası öğrenci çalışmalarına destek oluyoruz. Herkes gibi kooperatif gönüllüsü olmak isteyen gençlerin katılımını teşvik etmeye çalışıyoruz.

Kadıköy Kooperatifi olarak Kadıköy ilçesini faaliyet alanı olarak belirledik ancak bizler gibi çalışan kooperatif girişimleri, kolektifler ile ortak çalışmalarımız devam ediyor. Bulunduğumuz bölgede kendimizi ifade edebilecek bütün imkanları kullanmaya özen gösteriyoruz: atölyeler, film gösterimleri, ilgili festivallere katılım vb. Her ayın ilk Salı günü 'Kadıköy Kooperatifi Kendisini Anlatıyor' örgütlenme etkinliğimizle tanışmaya, kendimizi anlatmaya, fikrimizi yaygınlaştırmaya devam ediyoruz.

Kadıköy Kooperatifi kendisi gibi örgütlü diğer kooperatifler ve gıda topluluklarıyla beraber ortak çalışmalar yapmaya devam ediyor. Anadoluda Yaşam Kooperatifi, Beşiktaş Kooperatifi, Boğaziçi Üniversitesi Mensupları Tüketim Kooperatifi, Koşuyolu Kooperatif Girişimi, Maltepe Kooperatif Girişimi, Birarada Derneği, Salkım Kooperatifi, Ovacık Kooperatifi, Üsküdar Kooperatif Girişimi, Kadıköy Gıda Topluluğu ile ortaklaşa çalıştığımız bir grubumuz var. Bu kooperatifler ve gıda toplulukları ile birlikte 2019-2020 yılı için üreticilerden temel bakliyatların toplu şekilde alımı yapıldı. Yine bu gruplar bilgi, deneyim ve üretici paylaşımlarında birbirleriyle iletişim halinde bu ve benzeri çalışmalarını çoğaltarak dayanışmaya devam etmektedirler.