Ürün Üretici Bilgileri Paylaşımı Hakkında Yönerge
21.09.2018
Kadıköy Kooperatifi'nin, gıda ile ilgili olsun olmasın farklı alanlarda çalışma yürüten topluluklarla, sendikalarla, derneklerle, şirketlerle veya toplu ürün tedarik etmek isteyenlerle ürün ve üretici havuzunu paylaşma kriterlerinin belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu bakımdan Kooperatif ile bugüne kadar iletişime geçen grupları iki ana başlıkta gruplandırabiliriz:
1. Kâr amacı güdenler
Kârını esas olarak ticari bir kazanç hedefiyle maksizmize etmeyi amaçlayanlar ve
- a.Kâr amacı güden grupları marketler gibi paketli ürün satışı yapanlar (tarhana.co gibi) ile
- b.ürünü pişirerek veya pişirmeden tüketime sokanlar (Beyaz Fırın, kafe, restoran vb. işletmeler) olarak ikiye ayırabiliriz.
Bu kategorideki gruplar ile ürün ve üretici bilgisi paylaşımı bugüne kadar yapılan tartışmalarda bir takım endişeler doğurmuştur: Üretici bilgilerinin paylaşımı, üretim biçimini negatif yönde etkileme riski taşımaktadır. Daha önce, Berin Abla gibi üreticilerin de uyardığı üzere, üretici talebi karşılamak için başka üreticilerin ürünlerini kendininmiş gibi gönderebilmekte veya daha fazla üretim yapma çabasına girerek nitelikli ürüne zarar verebilmektedir. Büyük ve zincir işletmeler tüm üretim sürecine hakim olmaya yeltenebilir; üreticileri kendilerine bağımlı hale getirebilir; üretici tüm ürünü bir işletmeye vermeye zorlanabilir (Günaydın restoranın Büyükada Kooperatifi'ne yaptığı teklif).
Öneri: bu kategorilere düşen ve Kooperatif ile veya Kooperatif üyesiyle iletişime geçenlere –hazırlanması planlanan- bir form iletilir (formun içeriği henüz netleşmedi ama ÜRÜN ÜRETİCİ FORMU baz alınabilir). Forma verilen yanıtlar gönüllüler tarafından denetlenerek kesin kararın verilmesi için Mutfak gündemine getirilir. Üretici bilgileri üreticinin rızası alınması şartıyla paylaşılır. Paylaşılması söz konusu olabilecek bilgiler yalnızca üreticinin iletişim bilgileridir. Ürüne dair tüm bilgiler ve fiyat paylaşılamaz. Ürün sorumlusu üreticinin onayını –tercihen- yazılı veya sözlü şekilde alabilir. Veya üreticilere iletişim adreslerine gönderilecek matbu formu okuyup onayları yazılı alınabilir.
2. Kâr amacı gütmeyenler
Kâr amacı gütmeyen grupları kendi içlerinde
- a.tüketim kooperatifleri (Bükoop, Beşiktaş Kooperatifi Girişimi, Koşuyolu Kooperatifi Girişimi, Şişli Kooperatifi Girişimi) ve
- b.dernekler (Yeryüzü Derneği, Bodrum Tohum Derneği gibi) olarak sınıflandırabiliriz.
2.1. Dirsek teması kurulmuş gruplar
Öneri: Kadıköy Kooperatifi kâr amacı gütmeyen topluluklar ile ürün ve üretici bilgilerini, dirsek teması kurmuş olma, yüz yüze ve yan yana gelme veya kooperatifçe bilinen bir referans gibi aşinalıklar edindikten sonra mutfak görüşü almaksızın dayanışmacı ekonomileri destekleme ilkesi gereği paylaşabilir. Üretici bilgileri üreticinin rızası alınması şartıyla paylaşılır. Paylaşılması söz konusu olabilecek bilgiler yalnızca üreticinin iletişim bilgileridir. Ürüne dair tüm bilgiler ve fiyat paylaşılamaz. Ürün sorumlusu üreticinin onayını –tercihen- yazılı veya sözlü şekilde alabilir. Veya üreticilere iletişim adreslerine gönderilecek matbu formu okuyup onayları yazılı alınabilir.
2.2. Dirsek teması kurulmamış gruplar
Kişisel bilinirlikler dâhil dirsek teması kurulmamış, yüz yüze ve yan yana gelinmemiş veya kooperatifçe bilinen bir referans gibi aşinalıkların edinilmediği durumlarda bir form iletilir. Forma verilen yanıtlar gönüllüler tarafından denetlenerek kesin kararın verilmesi için Mutfak gündemine getirilir. Gönüllüler denetimi kooperatif paydaşlarından (üretici, çiftçi-sen, ortak çalıştığımız kooperatif ve dernekler vb.) aldıkları bilgilerle yapabilir.
Böyle durumlarda ilgili topluluğun bilgileri isteme gerekçesi, üretici ile dayanışmacı bir ilişki kurup kurmayacağı gözetilmelidir.
2.3. Referans kurumlar ve kişiler
Referansın kişisel olmaması, Kooperatifin diğer üyelerince de bilinir olması önemli. Bu bakımdan, referans kurumlar ve kişilerin belirlenmesi, dirsek temasında olunan grupların (Çiftçi-sen, Bükoop, ZMO gibi) listelenmesi gereklidir. Listenin hazırlanmasındaki ölçüt Kooperatif ilkeleriyle ortaklık kurabilme becerisi belirlenebilir (Buradaki alt ilkeleri tartışmamız yerinde olur). Kooperatif üyesi referans kişi, kurun ve birlikleri önerir. Mutfak kararlaştırır.
2.3.1. Referansın kişisel olmaması: Referans kişisel ilişkilere ve tanışıklığa göre belirlenemez. Bağ Referans kişi ve Kooperatif arasında olmalıdır.
2.3.2. Kooperatifin diğer üyelerince de bilinir olması: Referans olarak görülen kişinin ilgili konu hakkında uzman bilgisinin Kooperatif üyelerince kabul görmesini ifade etmektedir.
2.3.3. Liste:
- 2.3.3.1.Çiftçi-Sen,
- 2.3.3.2.BUKOOP,
- 2.3.3.3.Üreticiler,
- 2.3.3.4.Odaların Kooperatif üyelerince benimsenin üyeleri,
- 2.3.3.5.Dirsek temasında olduğumuz uzman kişiler:
- 2.3.3.5.1.Bülent Şık,
- 2.3.3.5.2.Tayfun Özkaya
- 2.3.3.5.3.Abdullah Aysu
- 2.3.3.6.Gıda Toplulukları
- 2.3.3.7.Yeryüzü Derneği
- 2.3.3.8.Eklemeler yapılabilir. Mutfakta görüşülür ve Mutfakta listeye eklenir veya çıkarılır.
2.4. Dost Mekânlar
Diğer muğlak aktör, DOST MEKÂNLAR: Dost Mekân sadece dostluğumuzun olduğu mekânlar anlamına gelmemektedir. Bu bakımdan Kooperatif'in Dost Mekânı, yalnızca kişisel ilişkilerle belirlenemez. Bu mekânları belirlemede, referans kurum ve kişilerde oluşturduğumuz şekliyle Kooperatif ilkeleridir:
- 2.4.1.Kooperatif ilkeleriyle ortaklık kurabilme,
- 2.4.2.Gıda egemenliği,
- 2.4.3.Dayanışmacı ekonomi,
- 2.4.4.Üreticiyle sürekli birliktelik kurma,
- 2.4.5.Kooperatifle maddi veya manevi karşılık beklemeksizin dayanışma gösterme vb. ilkeler ölçüsünde belirlenmedir.
Bu ilkeler çerçevesinde bu kategorideki mevcut mekanlar listelenmelidir. Dost Mekân kapsamında değerlendirilenlerle mutfak görüşü almaksızın dayanışmacı ekonomileri destekleme ilkesi gereği bilgiler paylaşabilir. Bu liste dışında olan her türlü işletme ile ürün ve üretici bilgisi paylaşmak için Mutfak görüşüne başvurulmalıdır. Üretici bilgileri üreticinin rızası alınması şartıyla paylaşılır. Paylaşılması söz konusu olabilecek bilgiler yalnızca üreticinin iletişim bilgileridir. Ürüne dair tüm bilgiler ve fiyat paylaşılamaz. Ürün sorumlusu üreticinin onayını –tercihen- yazılı veya sözlü şekilde alabilir. Veya üreticilere iletişim adreslerine gönderilecek matbu formu okuyup onayları yazılı alınabilir.
Bir mekan, Dost Mekân olmaktan çıkarılacaksa yine kişisel ilişkiler baz alınarak değerlendirilme yapılamaz. Sayılan kriterler ışığında Kooperatif Mutfak'ında gündeme alınır ve karara bağlanır. Dost Mekanın ticari mekânlardan ayrı tutmamızın nedeni, kurduğumuz dayanışmacı ilişkidir.
Uyarı:
Hangi kategoride, elimizde bulunan bilgilerin ne kadarını verebileceğimizi de tartışmalar sürecinde karar vermemiz gerekir. Elimizde tuttuğumuz bilgileri yukarıda sıraladığımız kategorilerdeki kişi ve kurumlara şartlara bağlı olarak farklı düzeylerde iletmenin yerinde olduğunu ve karşılıklılık ilkesi bakımdan düşünebiliriz. Kimi bilgilere Kooperatif olmadan da ulaşmaları mümkün iken, kimi bilgilerin Kooperatif ve onun destekçilerinin referansları yoluyla edinildiğini; Kooperatif'e gösterilen iyi niyetin kötüye kullanımını engellemenin de Kooperatif sorumluluğunda olduğunu anımsamak yerinde olur.
Kadıköy Kooperatifi dahil tüm dayanışmacı grupların, bir üreticinin üretimininin tümüne alım garantisi veremediği ve üreticilerin pazar arayışının devam ettiği de göz önünde bulundurulmalıdır. Kadıköy Kooperatifi'nin bu ihtiyacın farkında olarak kooperatifleri yaygınlaştırmayı önüne koyduğunu unutmadan, kar amacı güden işletmelerle ürün ve üretici bilgisi paylaşımına dair bir protokol geliştirmesi gerekmektedir.
3. Siyasi, dini topluluklar
Siyasi, dini toplulukların ve partilerin talepleri Kooperatif Mutfak'ın gündemine gelir ve karara bağlanır.
Uyarı: Buradaki endişemiz öncelikle üreticilerin olası kaygılarıdır. Ayrıca Kooperatif'in bu gibi topluluklarla ve yapılarla ilişkilenme ya da ilişkilenmeme biçimi gözetilmelidir. Bu biçimler henüz netleşmediğ için kararın Kooperatif Mutfak'ında alınması yerinde olacaktır.
4. Yerel yönetimler
Yerel yönetimler ticari kaygı gütmeyen kamusal etkinliklerinde, üreticilerin rızası doğrultusunda bilgileri paylaşılır.
5, 6, 7. Karşılıklılık ilkesi
Üretici bilgilerinin paylaşımının "karşılıklılık" ilkesine bağlı olarak şart konulmaması önerilmektedir. Ancak, bilgi paylaşımının yapıldığı gruplardan, kooperatiflerden üretici havuzları talep edilebilir.
Aksi ve olağandışı bir durum olmadıkça üreticilerin bilgilerinin paylaşım onayı bir kez yapılıp bilginin paylaşımı kooperatif üyelerince gerçekleştirilebilir.
Kooperatif üyeleri, paylaştığı bilgiyi ve nedenini Mutfak'a sunar.