Etiketleme ve Yeniden Ambalajlama Kriterleri Yönergesi
İlk oluşturulma tarihi: 27 Haziran 2020
Revizyon tarihçesi:
Amaç ve Kapsam
Bazı üreticilerimizin özel durumlarından dolayı yapamadıkları etiketleme ve yeniden ambalajlama sorununu çözebilmek ve ileriki dönemde üretim ayağımız olursa kullanabileceğimiz bu yetkimizin sınırlarını ve uymamız gereken mevzuatları göstermek için yazılmış bir yönergedir.
23.11.2018 tarihinde yapılan çalıştay ve 27.02.2020 tarihli çalıştay sonuçlarına göre:
Üreticilerin aşağıdaki kriterlerimize uygun olması beklenmektedir.
- Kadın
- Örgütlülük (Kooperatif/Dernek/Sendika üyesi/Vakıf/Kolektif) kolektif, kooperasyon
- Bizimle ve ilkelerimiz doğrultusunda dayanışma gösterenler
- Dayanışma / Dezavantajlı gruplar (LGBTİ, güvencesizler, göçmen, direnişteki gruplar)
- Tekil ve küçük üretici (geçimlilik)
- Yan meslek olarak üretim yapmak
Etiket basabileceğimiz ürünlerin etiketli bir alternatifi olmamalı, üretici kesinlikle etiket basamıyor oluşu gerekmektedir. Kesinlikle etiket basamıyor olduğundan emin olduğumuz üreticiler için etiket basabiliriz. Konuyla ilgili yapılan aşağıdaki şema yol gösterici olabilir:
Kooperatifin Bakanlıktan Aldığı Yetki ve Çerçevesi
Aldığımız yetki yeniden ambalajlama ve etiketleme yetkisidir. Bu yetkiyi kullandığımız her ürün için bütün sorumluluğu üstlenmiş bulunmaktayız. Herhangi bir olumsuzlukta cezai sorumluluğun tamamını üstlenmiş olmaktayız. Bu nedenle üreticiler ile bu sorumluluğu paylaşabilmek için ön sözleşme metni hazırlanmış bulunmaktadır. Sözleşme metnini aşağıdaki adresten görebilirsiniz:
https://drive.google.com/file/d/1b4LH8QxVVrfTuD7RbVDoorRr1dMtA0wf/view
Diğer Kooperatiflerden Böyle Bir Teklif Gelirse Ne Yapmalıyız?
Diğer kooperatifler etiket basılmasını talep ederse analiz, sözleşme ve analiz sorumluluklarını almaları koşuluyla işletme kayıt numaramızı kullanmalarına izin vereceğiz.
Hangi Mevzuatlara Tâbiyiz? Hangi Ürünleri Etiketleyebiliyoruz? Hangilerini Yeniden Ambalajlayabiliyoruz?
1- Yeniden ambalajlama yapabilmemiz için üretici Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı olmalı (ÇKS yoksa üreticinin Müteşebbis Sertifikası sahibi olması gerekmektedir)
2- Beslenme bildiriminin zorunlu olmadığı gıdaları yeniden ambalajlayabiliyor ve etiketleyebiliyoruz.
Özet olarak: Tek bileşenden oluşan işlenmemiş ürünler, tek bitki tek baharat veya bunların karışımı, tuz ve ikameleri, fermente sirkeler ve ikameleri.
Ayrıntılı liste, 27 Haziran 2020 tarihiyle aşağıda verilmiştir. Ancak bu tarihten sonra yapılan değişiklikler için https://www.mevzuat.gov.tr/ adresinde TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA ETİKETLEME VE TÜKETİCİLERİ BİLGİLENDİRME YÖNETMELİĞİ ek, Ek-14'e bakılması gerekmektedir.
Yukarıdaki yönetmelikte beslenme bildiriminin zorunlu olmadığı gıdalara dayanak olan ifade ise Madde 19, fıkra 3'te yer almaktadır.
Yönetmelik Resmî Gazete Tarihi: 26.01.2017 Resmî Gazete Sayısı: 29960 Mükerrer'de yayımlandıktan sonra 27 Haziran 2020 tarihi itibarıyla değişiklik yapılmamıştır.
Ek-14
BESLENME BİLDİRİMİNİN ZORUNLU OLMADIĞI GIDALAR
- Tek bir bileşenden veya bileşen grubundan oluşan işlenmemiş ürünler,
- Tek bir bileşenden veya bileşen grubundan oluşan ve sadece olgunlaşma prosesi uygulanan işlenmiş gıdalar,
- Bileşen olarak sadece karbondioksit ve/veya aroma vericiler ilave edilmiş olanlar dahil insan tüketimine uygun sular,
- Tek bir bitki, tek bir baharat veya bunların karışımları,
- Tuz ve tuz ikameleri,
- Sofralık tatlandırıcılar,
- Türk Gıda Kodeksi Kahve ve Kahve Ekstraktları Tebliği ve Türk Gıda Kodeksi Hindiba Ekstraktı Tebliği kapsamındaki ürünler,
- Çayın besin değerini değiştirmeyen aroma vericiler dışında başka bileşen içermeyen bitki ve meyve infüzyonları, çay, kafeinsiz çay, instant veya çözünebilir çay veya çay ekstraktı, kafeinsiz instant veya çözünebilir çay veya çay ekstraktı,
- Bileşen olarak sadece aroma vericiler ilave edilmiş olanlar dahil fermente sirkeler ve sirke ikameleri,
- Aroma vericiler,
- Gıda katkı maddeleri,
- İşlem yardımcıları,
- Gıda enzimleri,
- Jelatin,
- Reçel jelleştirme karışımı,
- Maya,
- Sakızlar,
- En geniş yüzeyi 25 cm² den daha küçük olan ambalajlarda veya kaplarda sunulan gıdalar,
- Üretici tarafından doğrudan son tüketiciye veya yerel perakendecilere satılan küçük miktarlardaki gıdalar.
3- Et, balık, süt, yumurta gibi hayvansal ürünleri yapamıyoruz.
Yeniden Ambalajlamada Etiketleme Kuralları
Yeniden ambalajlama yaparken bize verilen izin kapsamında yeniden ambalajlama yapmamız gerekmekte. Yeniden ambalajlama iznimizin çerçevesini lütfen kontrol edin.
Çuvalla aldığımız ve mesela 1 kg paketlere ayırmak istediğimiz gıdayı etiketlememiz gerekıyorsa etiketlerin Türk Gıda Kodeksi tebliğlerine uyması gerekıyor. Haziran 2020 itibarıyla 40'tan fazla gıda tipi için özel tebliğ var (mesela salça tebliği). Bu tebliğlerde bildiğimiz, TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA ETİKETLEME VE TÜKETİCİLERİ BİLGİLENDİRME YÖNETMELİĞİ'ndeki etiket bilgilerine ek bilgiler istenebiliyor. Kontrol edilmesi ve etiketin ilgili tebliğe bakarak hazırlanması gerekmekte.
Bunun için öncelikle toplu alınan (mesela çuval, teneke) ürünün etiketi yönetmeliğe uyuyor mu kontrol etmemiz gerekıyor. Etiket yönetmeliğe uygunsa aynısını kullanabiliriz. Değilse üreticinin etiketi düzeltmesi veya etiketi kooperatifin yapması gerekmektedir.
Yeniden Ambalajlama Yetkimizin Kapsamını Nasıl Genişletiriz?
Salça, tahın, reçel, nar ekşisi gibi ürünler için mevcut iznimize ek olarak faaliyet üretim izinleri de ekletmemiz gerekmekte. Örnek olarak, tahın faaliyet üretim izni eklenecek. Halı hazırda alınan yetki tek çeşit olan ürünler içindir. Bu ürünleri de etiketleyebilmek için Yönetim Kurulu'ndan iki kişinin (veya vekalet almış iki kişinin) Kadıköy Tarım İlçe Müdürlüğü'ne giderek sorumluluğu genişletmesi gerekmektedir. (Ek sorumluluklar için ek bir ücret ödenmeyecektir)
Aşağıdaki kanun ve mevzuatlar yol göstericidir:
Kanun:
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu; maddeler 22, 30, 31
Yönetmelikler:
- Gıda Hijyen Yönetmeliği
- Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği
- Hayvansal Gıdaların Resmî Kontrollerine İlişkin Resmî Kuralları Belirleyen Yönetmelik
- Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme
Tebliğler:
Türk Gıda Kodeksi (gıda ve bileşenler) tebliğleri