Tüketim Kooperatifi

Kooperatif, bir topluluğun üretim, dağıtım, paylaşım ve tüketim ilişkilerini birlikte üretme ve bu süreçte beraber çalışma ilkesiyle gerçekleştirdiği bir örgütlenmedir. (Kadıköy kooperatifi)

Tüketim kooperatifleri, benzer tüketim ihtiyaç ve ilkeleri olan bir grup insanın bir araya gelerek, doğrudan üreticiden alım yapması ve sonra ürünü ortaklarına dağıtması ilkesine dayanıyor. Tüketim kooperatiflerinin sağladığı en önemli avantajlardan biri, ürünlerin perakende satış fiyatından çok daha düşük fiyatlara temin edilebilmesi. Ama bu tek avantaj değil. Kooperatif, belirli ilkeler doğrultusunda ve yüksek kalitede üretim yapan üreticilerin seçilmesini, dahası, bu üreticilerin üretim süreçlerine etki edilebilmesini sağlıyor. Şüpheli yöntemlerle ve bolca zehirli madde kullanarak üretim yapan büyük üretici yerine, küçük ve doğal olan tercih ediliyor. Böylece, pasif tüketiciden aktif tüketiciye dönüşülüyor.

Hukuki olarak kooperatifler şirkete benziyor. Kooperatif kurmak için en az 7 ortak gerekiyor. Ortaklar, gönüllülük esasına göre kooperatifte çeşitli görevler üstleniyorlar. (Zehirsiz ev.com sitesinden alıntılanmıştır)

Kooperatifler üretici ile tüketici arasındaki vurguncuları ortadan kaldırır. Çiftçinin alın terinin karşılığını almasını, tüketicilerin ise daha ucuz ve sağlıklı gıdaya erişmesini sağlar. Sömürüyü ortadan kaldırmaz, fakat minimuma indirir. Kaliteli gıdayla tüketiciyi buluşturur. Halkın nereden beslendiğini, kendisine besin maddesini kimin ürettiğini bilmesine zemin sağlar, isteyen gerektiğinde gidip yerinde görebilir. Hem üretici ve tüketici arasında doğrudan bir bağ kurulmuş olur, hem beslendiği ürünlerin nereden kimler tarafından nasıl üretildiğini görebilir. (Abdullah AYSU)

Şirketin amaçları ile kooperatifin amaçları nelerdir?

Şirketin amacı; hissedarlarının (ortaklarının) koydukları sermayeye en fazla kârı sağlamaktır.

Kooperatiflerin amacı ise; ortaklarını aracı tüccara ve sanayiciye karşı korumak, bu aracıların cebine gidecek olan kârı, ortaklarının cebinde tutmak bu yolla ortaklarını tüccar ve sanayiciye sömürtmeden kazancını arttırmaktır.

Şirketi kim, kooperatifi kimler yönetir? Şirket ve kooperatiflerde kimin/kimlerin söz ve karar hakkı vardır?

Şirketlerde; en çok sermaye koyanın sözü geçer. Kararları o alır. Şirketi de en çok sermayeyi koyan yönetir. Hisse olarak sermayesi arttıkça alacağı kâr da o oran da artar.

Kooperatifler ise; sermayelerin, payların birliği değildir. Kooperatiflerde üye kooperatiften yaptığı alış veriş oranında pay alır. Bir ortak kooperatiften fazla pay almak istiyorsa kooperatifle daha fazla alış veriş yapmak durumundadır.

Kooperatifte kararları ortaklar alır ve ortaklar yönetir. Üyeler, kooperatiflerin faaliyetlerinde eşit derecede sorumludur. Kooperatifte herkesin eşit oyu vardır. Yani, her üyenin bir oyu vardır.

Şirketlerde ise oy adedini, sahip olunan pay ve sermaye oranı belirler. Şirketlerde ortaklar eşit değildir. Başka bir deyişle şirketlerde oy adedi satın aldığı ve alacağı pay, koyduğu/koyacağı sermaye oranına göre azalır veya artar.

Kooperatifte üye (birey) her şeydir; belirleyendir, yönetendir; her üye, üyesi olduğu kooperatifi yönetme hakkı vardır. Şirkette ise, sermaye yani, konulan pay ve para miktarı her şeydir; belirleyen paradır, yöneten de en çok parayı koyandır.

Özetleyecek olursak, kooperatif; emek kesiminin (yani emeği ile geçinenlerin) ortaklaşa kurdukları, aracılara yani, vurguncu tüccar ve sanayiciye karşı kendilerini korudukları örgütleridir.

(Karabasan.net Kooperatif/Abdullah AYSU)

Kısaca özetlersek tüketim kooperatifleri tüketicinin en doğal hakkı olan sağlıklı gıdaya erişim hakkını korumasına ve bunu yaparken de yalnızca bireysel haklarını değil aynı zamanda üreticinin haklarını da savunmasına zemin oluşturduğu için önemlidir.

Türkiye'de Tüketim kooperatif örnekleri

• Kadıköy Kooperatifi
• Boğaziçi Mensupları Tüketim Kooperatifi